Αύγουστος 1917. Μια σπίθα από ένα τηγάνι σε ένα ξύλινο σπίτι. Σε 32 ώρες τα δύο τρίτα της Θεσσαλονίκης είχαν γίνει στάχτη και 70.000 άνθρωποι είχαν μείνει άστεγοι.
Αλλά η πόλη που κάηκε δεν ήταν αυτή που ξέρουμε. Ήταν η Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων — μια πόλη που από το 1492 είχε εβραϊκή πλειοψηφία, όπου το λιμάνι έκλεινε κάθε Σάββατο, και που ήταν ελληνική μόλις πέντε χρόνια.
Η φωτιά ήταν ατύχημα. Αυτό που ακολούθησε ήταν απόφαση.
#mpistories #ιστορια #θεσσαλονικη
Πηγές:
Wikipedia, Great Thessaloniki Fire of 1917 — https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Thessaloniki_Fire_of_1917 32 ώρες, 9.500 σπίτια σε 1 τ.χλμ., πάνω από 70.000 άστεγοι, οι μισοί Εβραίοι της πόλης μετανάστευσαν, ανάθεση του νέου σχεδίου στον Εμπράρ
Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης / SearchCulture — https://www.searchculture.gr/aggregator/portal/thematicCollections/thessalonikifire1917?language=en η δικαστική έρευνα κατέληξε ότι ξεκίνησε 18 Αυγούστου 1917, 15:00, από φτωχό προσφυγικό σπίτι όπου τηγάνιζαν μελιτζάνες στη συνοικία Μεβλανέ· η σπίθα έπεσε σε διπλανή αποθήκη αχύρων
SearchCulture
The Great Fire of 1917 (ερευνητικό project) — https://thegreatfireof1917.wordpress.com/2017/12/02/the-fire-1917/ οδός Ολυμπιάδος· οι κάτοικοι δεν ανησύχησαν αρχικά γιατί οι φωτιές ήταν συνηθισμένες· ο δήμος δεν είχε οργανωμένη πυροσβεστική, μόνο τάγματα ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών που εξυπηρετούσαν τους δικούς τους πελάτες· ο Βαρδάρης έσπρωξε τη φωτιά προς το κέντρο και τη χώρισε σε δύο μέτωπα
Wordpress
Alchetron (αναπαράγει το λήμμα με τα πορίσματα) — https://alchetron.com/Great-Thessaloniki-Fire-of-1917 οι συμμαχικές δυνάμεις απέρριψαν την ιδέα να διακόψουν την υδροδότηση των στρατοπέδων και των νοσοκομείων τους για την κατάσβεση· το επόμενο πρωί ο άνεμος άλλαξε κατεύθυνση και τα δύο μέτωπα κατέστρεψαν όλο το εμπορικό κέντρο
Alchetron
Η εβραϊκή Θεσσαλονίκη — 1492, Βαγιαζήτ, το λιμάνι
Aish, Jewish History of Thessaloniki — https://aish.com/jewish-history-of-thessaloniki-salonika/ ο Βαγιαζήτ Β΄ διέταξε όλους τους διοικητές των επαρχιών του να δεχτούν τους Εβραίους με φιλική υποδοχή· 15.000 έως 20.000 εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη λίγο μετά την εκδίωξη· το ποσοστό των Εβραίων λιμενεργατών ήταν τόσο μεγάλο ώστε το λιμάνι ουσιαστικά έκλεινε το Σάββατο και τις εβραϊκές γιορτές
Aish
Mishpacha, Jerusalem of the Balkans — https://mishpacha.com/219199-2/ στην οθωμανική απογραφή του 1519 οι Εβραίοι ήταν το 54% του πληθυσμού — η μόνη μεγάλη ευρωπαϊκή πόλη με εβραϊκή πλειοψηφία
Mishpacha Magazine
Η ανοικοδόμηση — απαγόρευση, ομόλογα, δημοπρασία
Harvard, Mapping Cultural Space Across Eurasia — https://eurasia.omeka.fas.harvard.edu/exhibits/show/salonika/fire-and-modernization η εβραϊκή κοινότητα αποτελούσε το 75% των ιδιοκτητών στην καμένη ζώνη· η αναδιανομή κατά το σχέδιο Βενιζέλου θα γινόταν με σύστημα ομολόγων γης αντί για απαλλοτρίωση και αποζημίωση· το σχέδιο Εμπράρ γράφτηκε πάνω από τον υπάρχοντα ιστό, πέντε χρόνια αφότου η Θεσσαλονίκη μπήκε στο ελληνικό κράτος
Harvard
Times of Israel — https://www.timesofisrael.com/a-century-ago-jewish-salonica-burned/ το κράτος απαλλοτρίωσε την καμένη έκταση και εμπόδισε τους κατοίκους να ξαναχτίσουν στη γη τους· δημοπράτησε τα οικόπεδα, και όσοι μπορούσαν να πληρώσουν —όχι όσοι ζούσαν εκεί— έγιναν οι νέοι κάτοικοι του κέντρου· η Εθνική Τράπεζα πλειοδότησε έναντι της εβραϊκής κοινότητας για το οικόπεδο του Ταλμούδ Τορά
The Times of Israel
Εθνική Βιβλιοθήκη του Ισραήλ — https://blog.nli.org.il/en/salonika_fire/ στις προηγούμενες πυρκαγιές η κυβέρνηση άφηνε τους ανθρώπους απλώς να ξαναχτίσουν· μετά το 1917 ακύρωσε τους παλιούς τίτλους και οι παλιοί ιδιοκτήτες πήραν το δικαίωμα να πλειοδοτήσουν για τα δικά τους οικόπεδα σε δημοπρασία
The National Library of Israel
Wikipedia, Ernest Hébrard — https://en.wikipedia.org/wiki/Ernest_H%C3%A9brard ο Βενιζέλος απαγόρευσε την ανοικοδόμηση του κέντρου μέχρι να εγκριθεί σύγχρονο σχέδιο πόλης, και ανέθεσε το έργο στον Εμπράρ
Wikipedia
Οι Σύμμαχοι
Away from the Western Front — https://awayfromthewesternfront.org/campaigns/balkans-gallipoli/salonika/ η εκστρατεία ξεκίνησε στις 5 Οκτωβρίου 1915 με απόβαση στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, με σκοπό να αποτραπεί η είσοδος της Βουλγαρίας στην επίθεση κατά της Σερβίας
Awayfromthewesternfront
Never Such Innocence — https://www.neversuchinnocence.com/the-salonika-campaign-first-world-war η αποστολή ήρθε πολύ αργά· ως τις 14 Δεκεμβρίου οι Σύμμαχοι είχαν αναγκαστεί να υποχωρήσουν σε ελληνικό έδαφος προς τη Θεσσαλονίκη· 250.000 άντρες σε μέτωπο 250 μιλίων που κατέληξε σε αδιέξοδο μέχρι το 1918
Add comment